Eikenprocessierups: vraag en antwoord

Heeft u vragen over de eikenprocessierups? We hebben flink wat vragen en antwoorden voor u op een rij gezet. Denk hierbij aan vragen als: 'Hoe voorkom ik ongemak van de eikenprocessierups?', 'Wat doet de gemeente aan bestrijding?', 'Is deze bestrijding schadelijk voor mijn gezondheid?', 'Hoe krijg ik de eikenprocessierups uit mijn tuin?', 'Waarom hangen er op verschillende locaties nestkastjes in de gemeente?' en nog veel meer. Bekijk hieronder de lijst.

1. Hoe herken ik de eikenprocessierups?                             

De eikenprocessierups zit vooral in eikenbomen (en in bomen in de buurt van eiken). U herkent ze aan hun grijsgrauwe kleur. Aan de zijkant zijn de rupsen lichter van kleur. Ook hebben ze lange (brand)haren. De eikenprocessierupsen bewegen vaak in een processie (in een rij) over de boom. Zij vormen grijze (balvormige) nesten. Hieronder vindt u 2 voorbeeldfoto´s. 

eikenprocessierups nest in boom eikenprocessierupsen die in processie over een boom lopen

2. Welke klachten kan ik krijgen van de rups?

Contact met de brandharen van de eikenprocessierups kan leiden tot irritatie van de huid, ogen, keel en luchtwegen. Of tot ontstekingen van het slijmvlies van de neus, keel en luchtwegen.

3. Hoe voorkom ik ongemak?

Vermijd elk contact met de rupsen. Bezoekt u een (natuur-)gebied met eikenprocessierupsen? Bedek dan uw hals, armen en benen en ga niet op de grond zitten. Kies wanneer het mogelijk is voor een andere route waar geen besmette bomen staan. Rups aangeraakt? Ga niet krabben of wrijven, maar was of spoel de huid of ogen goed met water. Was zonodig ook kleren (liefst op 60 °C).

Let op: soms lijken de nesten leeg, maar zitten zij nog vol met actieve brandharen. Deze resten waaien soms uit, waardoor het op het gras of onder de bomen terechtkomt. 

4. Wat doet de gemeente aan de bestrijding van de eikenprocessierups?   
  • We behandelen de bomen in een vroeg stadium met een biologisch middel.
  • We fixeren de nesten (zie voor uitleg hierover vraag en antwoord 7).
  • We hangen verspreid door de gemeente nestkasten op.
  • We zaaien speciaal bloemmengsel die mezen aantrekken.
  • We hangen waarschuwingslinten om bomen (let op: ook als er geen lint om een boom hangt, kan de rups aanwezig zijn).
5. Hoe gaat het behandelen met een biologisch middel?

Het is nodig om de rupsen 2 keer te bestrijden. De eerste ronde gebeurt als de boom nog weinig blad bevat. De BEL-gemeenten gaan de strijd tegen de rupsen aan door de boom preventief (in een vroeg stadium) te behandelen met een biologisch middel. Zodra de eikenbomen voor meer dan de helft vol zitten met nieuwe eikenbladeren, worden de bomen bij de tweede ronde opnieuw behandeld. Met een soort luchtkanon wordt het middel in de bomen geblazen. Het middel blijft aan het blad kleven en zodra de rupsen er een hapje van nemen, sterven zij binnen enkele dagen.

6. Is dit biologische middel schadelijk voor mijn gezondheid?

Nee. Het biologische middel waarmee we de bomen behandelen, is niet schadelijk voor mens, zoogdier en/of vogels. 

7. Wat is fixeren van de nesten? 

Hiermee bedoelen we dat een speciaal middel in de nesten van de eikenprocessierups aanbrengen. Dit doen we na de eerste behandelstappen, zoals te lezen in vraag en antwoord 5. Dit jaar kiezen we voor een nieuw fixatiemiddel. Dit middel is op waterbasis en bestaat uit plantaardige grondstoffen. Het middel dringt diep door in het nest en vormt samen met de rupsen een harde ondoordringbare laag. Na het aanbrengen, hoeven we het nest niet weg te zuigen. Het nest verkleurt naar amber/bruin. Na verloop van tijd wordt het nest met inhoud biologisch afgebroken.

8. Waarom hangen jullie nestkastjes op? Wat heeft dit voor effect?

Op verschillende plekken in de gemeente hangen inmiddels nestkasten. Vogels, vleermuizen en sluipwespen zijn onze partners bij de bestrijding van de processierups. Zij helpen ons in de bestrijding, doordat zij de rupsen opeten. Wij kunnen ze daar een handje bij helpen door ze een fijn plekje te geven voor hun nest. Daarnaast zaaien we speciale bloemmengsels die mezen aantrekken.

9. Er was een actie dat inwoners kosteloos een nestkastje konden ophalen bij de gemeente. Is dit nog steeds zo?

Nee. Deze actie is helaas afgelopen.

10. Kan ik zelf een locatie voor een nestkastje doorgeven?

We denken vooraf goed na over de locaties waar we de nestkasten ophangen. Soms nemen inwoners contact met ons op om een voorkeurslocatie uit te spreken. Helaas kunnen we niet ingaan op alle individuele verzoeken. 

11. Wordt élke eikenboom in de gemeente onder handen genomen?

Nee. Hierin volgen we de landelijke richtlijnen. We bestrijden de rupsen alleen op locaties met een hoog risico. Denk hierbij aan drukbezochte gebieden, zoals voet- en fietspaden. Maar denk bijvoorbeeld ook aan een laaghangend nest op een speelplek waar veel kinderen komen. 

12. Wat is de reden dat de gemeente niet op alle plekken waarschuwingslinten hangt? 

Het is praktisch gezien onmogelijk om rond alle bomen een lint te hangen. Daarnaast is er een risico op aanraking met de rups of brandharen voor medewerkers. Daarom wordt alleen om één of om enkele bomen als extra waarschuwing een lint gehangen. Het bestrijdingsbedrijf neemt bij eventuele bestrijding ook risiconesten in de bomen mee waar geen linten omheen hangen. 

13. Hoe kan ik de eikenprocessierups melden?   

Ziet u een nest in een boom op straat? Meld dit dan via de website van de gemeente (Melding openbare ruimte) of telefonisch via nummer 14 035. Het bestrijden van de eikenprocessierups is nauwkeurig werk. Dit gebeurt door gespecialiseerde bedrijven. Bestrijd dus vooral niet zelf.

14. Ik heb eikenprocessierupsen in de tuin. Wat nu?

De gemeente bestrijdt de eikenprocessierupsen in bomen op openbaar terrein. Gaat het om particulier (eigen) terrein dan is de eigenaar of bewoner zelf verantwoordelijk. Dit geldt ook voor scholen en sportverenigingen met bomen op hun eigen terrein. Het advies is om de nesten niet zelf te verwijderen. Benader hiervoor een professioneel (hoveniers) bedrijf. Het is uiteraard nog beter om de rupsen te voorkomen. Zaai bijvoorbeeld een speciaal bloemmengsel of hang een nestkastje op. 

15. Is de eikenprocessierups ook vervelend voor huisdieren? 

Ja. De (brand)haren van de eikenprocessierupsen kunnen ook bij dieren leiden tot gezondheidsklachten. Dit geldt bijvoorbeeld voor honden die in het lange gras onder de bomen snuffelen. Zij kunnen hierbij in aanraking komen met de restanten van de rups. Wees dus alert bij het uitlaten van uw huisdier. Neem bij twijfel of zorgen contact op met uw dierenarts.  

16. Er worden af en toe dode mezen gevonden. Komt dit door het biologische middel waarmee de eikenprocessierups wordt bestreden?

Nee. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Zo bevindt zich momenteel een bacterie onder de mezen (afkomstig uit Duitsland). Ook zijn de mezen door het warme voorjaar al vroeg begonnen met het krijgen van jongen. Er waren toen nog maar weinig insecten voor hen te vinden. Tot slot kan een mees last krijgen van het middel waarmee bewoners hun buxusmot bestrijden. Dat is voor hen giftig.

17. Waar kan ik meer informatie vinden?

Kijk voor meer informatie over gezondheidsklachten en het beperken daarvan op de website van GGD gooi en vechtstreek of GGD regio Utrecht.

Als u toch nog vragen heeft, neem dan gerust contact op met de gemeente via de website (kies vervolgens voor Melding openbare ruimte) of telefonisch via nummer 14 035.